واریس یک بیماری مرتبط با عروق سیاهرگی است که معمولا در پی اختلال در عملکرد دریچه ها، انبساط یا پیچ خورده شدن آنها اتفاق می افتد.

در بروز بیماری هایی مثل واریس، تغییرات هورمونی، سبک زندگی افراد، افزایش سن و اضافه وزن نیز بی تاثیر نیست.

واریس بیماری است که با هر علت و شدتی که اتفاق افتاده باشد راهکارهای درمان واریس پا متفاوتی برای آن وجود دارد.

اگر دلایل بروز این آسیب را بشناسید راحت تر می توانید از ایجاد چنین اختلالی جلوگیری نمایید.

دلایل ایجاد واریس چیست؟

قبل از اینکه بخواهیم در مورد دلایل واریس پا صحبت کنیم باید بدانید که این عارضه معمولا علاوه بر ظاهر ناخوشایند، تغییراتی را در بخش آسیب دیده ایجاد می کند.

معمولا در ناحیه واریس رگ ها برجسته یا پیچ خورده دیده می‌شوند، حس خستگی و سنگینی در پا همواره وجود دارد یا به مرور زمان تورم نیز در این محدوده رخ می دهد.

مهمترین دلایل بروز واریس و تغییر در رگ اندام های تحتانی به شرح زیر است:

نارسایی دریچه های وریدی

مهمترین علت بروز واریس پا اختلالاتی است که در دریچه های وریدی اتفاق می افتد، هرگونه ضعف یا آسیب دیدگی در این دریچه های ظریف باعث میشود تا بازگشت خون از قسمت پایین بدن به سمت بالا با مشکل مواجه شده و تجمع خون در پا سبب ایجاد واریس می‌شود.

اگر دریچه های وریدی به درستی بسته نشوند یا آسیب ببینند خون با وجود جاذبه زمین دائما به سمت پایین کشیده می‌شود.

زمانی که این حالت برای مدت طولانی ادامه پیدا می کند فشار در رگ ها افزایش پیدا کرده و کشیدگی در دیواره ها باعث می‌شود تا رگ ها آسیب دیده شوند و تجمع خون سبب ایجاد واریس خواهد شد.

متاسفانه اقدام خاصی برای کنترل عملکرد دریچه ها نمی توان انجام داد اما پزشکان معتقدند که می توانید برای حمایت دیواره وریدهای آسیب دیده از جوراب واریس استفاده کنید یا پا را پس از ایستادن و نشستن های طولانی مدت بالاتر از سطح قلب قرار دهید تا فشار وارده بر عروق تحتانی کاهش پیدا کرده و روند پیشرفت واریس بسیار کند می‌شود.

افزایش فشار درون رگ ها

همانطور که می دانید عامل اصلی بروز واریس آسیب دیدن وریدهای تحتانی است، این فشار معمولا زمانی اتفاق می افتد که فرد برای مدت طولانی در حالت ایستاده قرار می گیرد.

نیروی جاذبه خون را از اندام های بالایی به سمت پایین می کشد، وقتی فرد برای مدت طولانی بی حرکت می ایستد یا می نشیند خون در رگ ها تجمع پیدا می کند و به مرور زمان دریچه ها آسیب می بینند.

مهمترین اقدامی که در این شرایط می توانید انجام دهید این است که پس از هر نیم ساعت نشستن یا ایستادن در جای ساکن حرکات کششی انجام دهید یا پای خود را بالا ببرید، تکرار این فرآیند از ایجاد و تشدید واریس جلوگیری می کند.

چاقی و اضافه وزن

اگر دارای وزن اضافه هستید و در ناحیه شکم و پهلو تجمع چربی به وضوح دیده می‌شود فشار بیشتری به وریدهای پا وارد خواهد شد.

زمانی که اضافه وزن در ناحیه شکم و لگن وجود داشته باشد قطعا جریان خون در اندام های تحتانی با اختلالات بیشتری مواجه می‌شود پس بسیار مهم است که برای کاهش وزن و جلوگیری از واریس یا درمان آن رژیم غذایی متعادلی در پیش بگیرید تا فشار وریدی کاهش پیدا کند.

بارداری

یکی از دلایل ایجاد واریس به ویژه در بانوان تغییرات هورمونی است که در دوران بارداری به بیشترین حد می رسد.

در دوران بارداری تغییرات هورمونی باعث میشود تا دیواره ی وریدها کمی شل تر شود، حجم خون به دلیل وجود جنین افزایش افزایش پیدا می کند و فشار رحم بر وریدهای پا و لگن نیز افزایش خواهد یافت.

این فشار باعث میشود تا جریان خون در اندام های تحتانی کندتر از حد معمول شود و احتمال ایجاد واریس افزایش خواهد یافت.

در چنین شرایطی اگر بانوان باردار مستعد ابتلا به واریس باشند باید پا را بالاتر از بدن قرار داده از ایستادن یا نشستن طولانی خودداری نموده و در صورت تایید پزشک از جوراب های واریس استفاده کنند.

یبوست مزمن

در صورتی که برای دفع مدفوع با مشکل مواجه شوید و درگیر یبوست مزمن باشید احتمال آسیب دیدن وریدهای پا زیاد است.

یبوست مزمن فشار داخل شکم و لگن را افزایش می دهد و ارتباط فشار شکمی با واریس غیرقابل انکار است.

در این صورت باید بدانید که اگر دچار یبوست مزمن هستید می تواند عامل واریس باشد پس باید از غذاهای حاوی فیبر استفاده کنید و مایعات بیشتری مصرف نمایید.

عوامل ژنتیکی

برخی از افراد به رعایت تمام نکات مراقبتی باز هم به واریس مبتلا می‌شوند، مهمترین علت آن مربوط به ژنتیک فرد است.

اگر در خانواده بیماری واریس در سایر نزدیکان مشاهده میشود ممکن است این مسئله به دلیل ضعف ارثی در دیوار وریدها در نسل های بعدی هم دیده شود.

البته ممکن است عملکرد نامناسب دریچه در وریدهای تحتانی نیز به صورت ارثی به دیگران منتقل شود.

اگر چه نمی توان از عوامل ژنتیکی جلوگیری کرد یا آنها را تغییر داد اما بهتر است راهکارهای پیشگیرانه را انجام دهید، ورزش منظم، کنترل وزن و استفاده از جوراب واریس به این دسته از افراد پیشنهاد داده می‌شود.

افزایش سن

یکی از عوامل بروز واریس در پا افزایش سن است، بالا رفتن سن باعث می‌شود تا خاصیت ارتجاعی دیواره رگ ها کاهش پیدا کند.

ممکن است دریچه ها کارایی سابق را نداشته باشند این مسئله احتمال بروز واریس افز افزایش می دهد.

مهمترین علت اینکه پزشکان برای مراقبت از سلامت عروق در سنین بالا استفاده از جوراب واریس را مناسب دانند پیشگیری از این نوع بیماری است.

استفاده از لوازم مراقبتی باعث کندتر شدن روند پیری وریدی می‌شود و کاهش احتمال واریس را به همراه دارد.

تغییرات هورمونی

اگر میزان هورمون های استروژن و پروژسترون در بدن نوسان پیدا کند باعث شل شدن دیواره وریدها می‌شود.

به همین دلیل است که در دوران حساسی مثل بارداری  بلوغ و برای افرادی که داروی هورمونی به ویژه قرص های ضدبارداری استفاده می کنند واریس پا شایع تر است.

در صورت مصرف داروهای هورمونی و مشاهده علائم اولیه واریس باید فورا با متخصصان در این زمینه مشورت کنید تا اگر نیاز است اقدامات پیشگیرانه مثل تهیه جوراب های واریس را در اولویت قرار دهید.

کاهش فعالیت بدنی و بی تحرکی

عضلات ساق پا هنگام راه رفتن و حرکت کردن منقبض میشوند و به عنوان یک پمپ طبیعی عمل کرده تا بازگشت خون از پا به سمت قلب به درستی انجام شود.

اگر عضلات تحتانی بدن به ویژه ساق پا بی تحرک باشند و دچار ضعف شوند این پمپ کارایی اصلی خود را از دست می دهد و شانس ایجاد واریس افزایش پیدا می کند.

بسیار مهم است که در کنار داشتن فعالیت بدنی منظم تمریناتی را انجام دهید که برای تقویت عضلات ساق پا مناسب باشند در نتیجه باعث بهبود گردش خون شده و کاهش خطر واریس را به همراه دارد.

آسیب های فیزیکی به پا

اگر تجربه شکستن، جراحی یا ضربات شدید به ناحیه ی پا را داشته باشید احتمال آسیب دیدن وریدها و دریچه های مرتبط با آن نیز وجود دارد.

حتی این میزان آسیب ها می تواند تغییرات دائمی در عملکرد دریچه ها ایجاد کند و یا باعث ایجاد واریس در حد گسترده شود.

بعد از آسیب دیدگی پا یا هرگونه ضربه بهتر است که استراحت کنید، پا را بالاتر از بدن نگه دارید و در صورت نیاز از بانداژهای فشاری استفاده کنید تا آسیب بیشتری به ورید ها وارد نشود.

وجود لخته های خون و انسداد ریوی

عواملی مثل ترومبوز ورید عمقی و هرگونه لخته های خونی که از قبل در وریدهای عمقی تشکیل شده باشد باعث آسیب دیدگی دیواره وریدها می‌شود.

این آسیب در درازمدت اختلالاتی را در جریان خون ایجاد کرده و فشار در وریدهای سطحی را چندین برابر افزایش می دهد  این تغییرات به مرور زمان عاملی برای ایجاد واریس می‌شوند.

پوشیدن لباس تنگ

اگر بر حسب عادت از پوشاکی استفاده می کنید که ناحیه کشاله ران، کمر و ساق پا را تحت فشار قرار می دهد به مرور زمان جریان خون وریدی را محدود می کند و فشار در ورید ها افزایش پیدا کرده و عامل مهمی برای ایجاد واریس است.

بهتر است که از لباس های تنگ و کمربندهای سفت برای مدت طولانی استفاده نکنید و تا حد ممکن از لباس های گشاد و راحت استفاده کنید.

بیماری های زمینه ای

در بروز مشکلاتی مثل واریس بیماری های زمینه ای تاثیرگذار هستند.

یکی از مهمترین دلایل واریس نارسایی قلبی یا برخی اختلالات مادرزادی است که در سیستم وریدی تاثیر گذاشته و خطر واریس را افزایش می دهد.

بهترین راهکار برای این دسته از افراد این است که بیماری های زمینه ای را به خوبی کنترل کنند و هر نوع آسیبی که مربوط به سلامت عروق میشود را پیگیری نمایند، با این کار می توانند از ایجاد واریس و عوارض ناشی از آن جلوگیری کنند.

افرادی که دچار بیماری های زمینه ای مرتبط با عروق هستند می توانند برای بررسی دقیق تر شرایط خود به دکتر محمدرضا معمار جعفری مراجعه کنند.