لیزر واریس پا یکی از روش‌های کم‌تهاجمی برای درمان برخی رگ‌های واریسی است. در این روش، بسته به نوع و اندازه رگ، انرژی لیزر می‌تواند از سطح پوست یا از داخل ورید به رگ هدف منتقل شود. در درمان رگ‌های واریسی بزرگ‌تر که با اختلال جریان خون و برگشت خون وریدی همراه هستند، معمولاً از لیزر داخل وریدی یا Endovenous Laser Ablation استفاده می‌شود.

در لیزر داخل وریدی، یک فیبر باریک وارد ورید می‌شود و انرژی حرارتی ایجادشده توسط لیزر باعث بسته‌شدن تدریجی رگ مشکل‌دار می‌شود. پس از آن، جریان خون از طریق وریدهای سالم اطراف ادامه پیدا می‌کند. این روش برای درمان واریس پا معمولاً تحت هدایت سونوگرافی انجام می‌شود و در بسیاری از بیماران نیازی به جراحی باز و برش وسیع ندارد.

با این حال، هر رگ برجسته‌ای الزاماً کاندید لیزر نیست. نوع رگ، محل آن، وجود برگشت خون وریدی یا Venous Reflux، وضعیت وریدهای عمقی و نتیجه سونوگرافی داپلر در انتخاب روش درمان اهمیت دارند.

لیزر واریس پا چیست؟

اصطلاح «لیزر واریس پا» ممکن است به بیش از یک روش اشاره داشته باشد. بعضی رگ‌های بسیار سطحی و کوچک را می‌توان با لیزرهایی که انرژی را از روی پوست به رگ منتقل می‌کنند درمان کرد. اما زمانی که درباره درمان واریس ناشی از نارسایی وریدهای اصلی سطحی پا صحبت می‌شود، منظور اغلب لیزر داخل وریدی EVLA یا EVLT است.

در این روش، پزشک تحت هدایت سونوگرافی یک فیبر لیزری نازک را وارد ورید هدف می‌کند. انرژی حرارتی لیزر دیواره داخلی رگ را تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث بسته‌شدن آن می‌شود. سپس بدن طی زمان رگ بسته‌شده را کوچک‌تر و جذب می‌کند.

هدف اصلی درمان فقط از بین بردن ظاهر یک رگ برجسته نیست، بلکه در بیماران مناسب، درمان بخشی از سیستم وریدی است که عملکرد طبیعی خود را از دست داده و دچار برگشت خون شده است.

لیزر چگونه باعث بسته شدن رگ واریسی می‌شود؟

وریدهای پا دارای دریچه‌هایی هستند که به بازگشت خون به سمت قلب کمک می‌کنند. اگر این دریچه‌ها به‌درستی بسته نشوند، بخشی از خون می‌تواند به سمت پایین برگردد. این وضعیت ریفلاکس یا برگشت خون وریدی نام دارد و می‌تواند فشار داخل ورید را افزایش دهد.

در لیزر داخل وریدی، انرژی لیزر در طول قسمت مشخصی از ورید آزاد می‌شود. گرمای ایجادشده باعث آسیب کنترل‌شده به دیواره داخلی رگ و بسته‌شدن آن می‌شود.

پس از درمان، رگ دیگر مسیر اصلی جریان خون نیست و به‌تدریج کوچک‌تر می‌شود.

بعد از بسته شدن رگ، خون از کجا عبور می‌کند؟

یکی از نگرانی‌های رایج بیماران این است که اگر یک رگ بسته شود، گردش خون پا دچار مشکل نمی‌شود؟

در درمان واریس، هدف معمولاً وریدی است که عملکرد مناسبی ندارد و بخشی از خون در آن در جهت نامناسب حرکت می‌کند. پس از بسته‌شدن این ورید، خون از طریق سایر وریدهای سالم منتقل می‌شود.

به بیان ساده، بدن مسیر سالم‌تری برای بازگشت خون دارد و وابسته به همان رگ معیوب نیست. Johns Hopkins نیز توضیح می‌دهد که پس از بسته‌شدن ورید درمان‌شده، خون از وریدهای مجاور عبور می‌کند.

انواع لیزر واریس پا

برای انتخاب درمان باید تفاوت دو روش اصلی را بدانیم.

لیزر سطحی

در لیزر سطحی، انرژی بدون ورود فیبر به داخل رگ و از طریق پوست اعمال می‌شود. این روش بیشتر برای برخی رگ‌های کوچک و سطحی کاربرد دارد.

برای رگ‌های بزرگ و طنابی یا وریدهایی که دچار نارسایی قابل‌توجه هستند، معمولاً تنها درمان سطحی کافی نیست.

لیزر داخل وریدی EVLA یا EVLT

EVLA مخفف Endovenous Laser Ablation و EVLT مخفف Endovenous Laser Treatment است. هر دو اصطلاح به درمان حرارتی ورید از داخل آن اشاره دارند.

در این روش:

• ورید با سونوگرافی مشخص می‌شود.
• یک کاتتر یا ابزار دسترسی باریک وارد رگ می‌شود.
• فیبر لیزر در محل مناسب قرار می‌گیرد.
• اطراف ورید بی‌حسی موضعی تزریق می‌شود.
• هنگام خارج کردن کنترل‌شده فیبر، انرژی لیزر رگ را از داخل می‌بندد.

تفاوت لیزر سطحی و لیزر داخل وریدی

ویژگی	لیزر سطحی	لیزر داخل وریدی
محل اعمال انرژی	روی پوست	داخل ورید
نوع رگ هدف	معمولاً رگ‌های کوچک و سطحی	وریدهای بزرگ‌تر و دارای reflux
نیاز به ورود فیبر	خیر	بله
هدایت سونوگرافی	بسته به روش	معمولاً ضروری
هدف اصلی	درمان عروق سطحی	بستن ورید ناکارآمد

در نتیجه، سؤال «آیا واریس من با لیزر درمان می‌شود؟» بدون مشخص‌کردن نوع رگ پاسخ دقیقی ندارد.

چرا قبل از لیزر واریس سونوگرافی داپلر انجام می‌شود؟

سونوگرافی Duplex یا داپلر یکی از مهم‌ترین مراحل ارزیابی پیش از درمان واریس است.

این بررسی فقط برای دیدن ظاهر رگ نیست. پزشک با استفاده از آن می‌تواند مواردی مانند مسیر رگ، وضعیت وریدهای سطحی و عمقی، جهت جریان خون و محل برگشت خون را بررسی کند.

راهنمای NICE توصیه می‌کند در افرادی که برای درمان واریس ارزیابی می‌شوند، از Duplex Ultrasound برای تأیید تشخیص و برنامه‌ریزی درمان استفاده شود.

بنابراین صرفاً مشاهده چند رگ برجسته روی پا برای تصمیم‌گیری درباره EVLA کافی نیست.

لیزر واریس پا چگونه انجام می‌شود؟

جزئیات دقیق درمان ممکن است با توجه به شرایط بیمار، نوع دستگاه و تکنیک پزشک متفاوت باشد، اما روند کلی لیزر داخل وریدی معمولاً شامل مراحل زیر است.

مرحله اول: معاینه و نقشه‌برداری رگ‌ها

پیش از شروع درمان، مسیر ورید مورد نظر با سونوگرافی مشخص می‌شود. پزشک باید بداند نارسایی دقیقاً در کدام قسمت سیستم وریدی قرار دارد و چه بخش‌هایی نیاز به درمان دارند.

مرحله دوم: ضدعفونی و بی‌حسی

پوست ناحیه درمان ضدعفونی می‌شود و محل ورود ابزار بی‌حس می‌شود.

EVLA در بسیاری از بیماران با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و معمولاً نیازی به بیهوشی عمومی وجود ندارد.

مرحله سوم: ورود کاتتر و فیبر لیزر

تحت هدایت سونوگرافی، یک سوزن و سپس کاتتر ظریف وارد ورید هدف می‌شود.

فیبر لیزر از طریق این مسیر در محل مناسب قرار می‌گیرد. محل نوک فیبر باید به‌دقت با سونوگرافی کنترل شود.

مرحله چهارم: تزریق بی‌حسی تومسنت

در بسیاری از روش‌های حرارتی داخل وریدی، محلولی حاوی داروی بی‌حسی در اطراف ورید تزریق می‌شود که به آن Tumescent Anesthesia گفته می‌شود.

این مرحله چند کارکرد دارد: ایجاد بی‌حسی، جداکردن نسبی رگ از بافت‌های اطراف و کمک به کنترل انتقال حرارت.

به همین دلیل، EVLA فقط «وارد کردن لیزر در رگ» نیست و آماده‌سازی دقیق اطراف ورید نیز بخشی مهم از درمان است.

مرحله پنجم: فعال کردن لیزر و بستن رگ

پس از اطمینان از محل فیبر، انرژی لیزر اعمال می‌شود.

فیبر به شکل کنترل‌شده در طول ورید حرکت داده یا خارج می‌شود و انرژی حرارتی باعث بسته‌شدن ورید می‌شود.

مرحله ششم: خارج کردن فیبر و پانسمان

در پایان، فیبر و کاتتر خارج می‌شوند. محل ورود ابزار بسیار کوچک است و در بسیاری از موارد به بخیه نیاز ندارد.

سپس پانسمان انجام می‌شود و بر اساس شرایط بیمار ممکن است استفاده از جوراب فشاری توصیه شود.

مرحله هفتم: راه رفتن و ترخیص

درمان داخل وریدی معمولاً سرپایی است. Johns Hopkins اشاره می‌کند که این درمان عموماً نیاز به بستری ندارد و بیمار بعد از آن به راه رفتن تشویق می‌شود.

لیزر واریس پا چقدر طول می‌کشد؟

مدت درمان برای همه بیماران یکسان نیست. تعداد وریدهای درگیر، طول قسمت تحت درمان، یک‌طرفه یا دوطرفه بودن و نیاز به درمان‌های تکمیلی بر زمان اثر می‌گذارند.

خود EVLA معمولاً یک درمان سرپایی نسبتاً کوتاه است. Johns Hopkins زمان انجام فرایند داخل وریدی را در بسیاری از موارد کمتر از یک ساعت ذکر می‌کند، اما این عدد را نباید به‌عنوان زمان ثابت برای همه بیماران در نظر گرفت.

آیا لیزر واریس درد دارد؟

عبارت «لیزر واریس کاملاً بدون درد است» توصیف دقیقی نیست.

در زمان درمان معمولاً از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود و هدف این است که درد ناشی از انرژی حرارتی به حداقل برسد. با این حال، برخی افراد ممکن است در زمان تزریق بی‌حسی احساس سوزش، فشار یا ناراحتی داشته باشند.

بعد از درمان نیز احساس کشیدگی، حساسیت، کبودی یا درد خفیف در طول رگ درمان‌شده ممکن است ایجاد شود.

میزان ناراحتی در افراد مختلف یکسان نیست.

چه کسانی کاندید مناسب لیزر داخل وریدی هستند؟

لیزر داخل وریدی می‌تواند یکی از گزینه‌های درمان برای افرادی باشد که واریس علامت‌دار و نارسایی وریدی قابل درمان دارند.

برای مثال، اگر سونوگرافی نشان دهد در یکی از وریدهای سطحی اصلی مانند ورید صافن بزرگ یا کوچک Axial Reflux وجود دارد، درمان داخل وریدی ممکن است مطرح شود.

راهنمای مشترک Society for Vascular Surgery و American Venous Forum برای بیماران علامت‌دار دارای axial reflux که کاندید مداخله هستند، استفاده از Endovenous Ablation را نسبت به جراحی stripping توصیه می‌کند.

با این حال، انتخاب لیزر صرفاً بر اساس اندازه یا ظاهر واریس نیست.

چرا ظاهر رگ به تنهایی کافی نیست؟

دو نفر ممکن است رگ‌های برجسته نسبتاً مشابهی داشته باشند اما منشأ بیماری آنها متفاوت باشد.

در یک نفر، علت اصلی ممکن است نارسایی ورید صافن بزرگ باشد. در فرد دیگر، مشکل ممکن است محدود به شاخه‌های سطحی باشد.

به همین علت بررسی جریان خون وریدی با سونوگرافی می‌تواند مسیر درمان را کاملاً تغییر دهد.

چه کسانی ممکن است کاندید مناسبی برای لیزر نباشند؟

هیچ فهرست کوتاهی نمی‌تواند جایگزین ارزیابی پزشکی شود. مناسب بودن EVLA به شرایط عمومی بیمار، آناتومی رگ، خطر لخته، وضعیت عروق پا و سایر عوامل بستگی دارد.

برای مثال، در دوران بارداری معمولاً درمان مداخله‌ای واریس به تعویق می‌افتد مگر اینکه شرایط استثنایی وجود داشته باشد. NICE نیز انجام درمان‌های مداخله‌ای واریس در بارداری را به‌طور معمول توصیه نمی‌کند.

وجود بعضی بیماری‌ها نیز لزوماً به معنای ممنوع بودن لیزر نیست؛ تصمیم باید بر اساس ارزیابی فردی گرفته شود.

مزایای لیزر واریس پا

EVLA نسبت به جراحی باز کلاسیک برای بسیاری از بیماران مناسب دارای reflux وریدی چند مزیت بالقوه دارد.

این روش معمولاً کم‌تهاجمی است، از طریق یک محل ورود کوچک انجام می‌شود و در بسیاری از موارد نیاز به بیهوشی عمومی یا بستری ندارد.

بازگشت بیمار به فعالیت‌های روزمره نیز معمولاً نسبت به جراحی باز سریع‌تر است.

با این حال، «بهترین روش درمان واریس» برای همه افراد یکسان نیست. انتخاب بین EVLA، رادیوفرکوئنسی، اسکلروتراپی، فلبکتومی یا سایر روش‌ها به آناتومی و شرایط بیمار بستگی دارد.

عوارض لیزر واریس چیست؟

لیزر داخل وریدی درمان کم‌تهاجمی محسوب می‌شود، اما بدون عارضه نیست.

برخی عوارض احتمالی شامل موارد زیر هستند:

• درد یا حساسیت در مسیر رگ
• کبودی
• تورم محدود
• التهاب ورید
• تغییر رنگ پوست
• تحریک یا آسیب عصبی
• سوختگی پوستی
• عفونت
• ایجاد لخته خون

Johns Hopkins نیز درد، کبودی، التهاب، آسیب عصبی، تغییر رنگ پوست، سوختگی، عفونت و لخته خون را از خطرات احتمالی این روش ذکر می‌کند.

احتمال و شدت هر عارضه به عوامل فردی و تکنیک درمان وابسته است.

چه علائمی بعد از لیزر نیاز به بررسی سریع دارند؟

مقداری کبودی و ناراحتی محدود می‌تواند طبیعی باشد، اما همه علائم را نباید به دوره نقاهت نسبت داد.

اگر بعد از درمان با مواردی مانند تورم جدید یا رو به افزایش، درد شدید یا غیرمعمول، قرمزی و گرمی قابل‌توجه، ترشح از محل ورود ابزار یا علائم نگران‌کننده دیگر مواجه شدید، باید با پزشک یا مرکز درمان تماس بگیرید.

اگر علائمی مانند تنگی نفس یا درد قفسه سینه ایجاد شود، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است، زیرا این علائم را نباید نادیده گرفت.

مراقبت بعد از لیزر واریس

دستورالعمل مراقبتی برای همه بیماران کاملاً یکسان نیست و باید توصیه مرکز درمان در اولویت باشد.

با این حال، در بسیاری از بیماران راه رفتن زودهنگام توصیه می‌شود. بی‌حرکتی طولانی معمولاً مطلوب نیست.

پزشک ممکن است درباره موارد زیر توصیه‌های اختصاصی ارائه کند:

• میزان پیاده‌روی
• زمان بازگشت به ورزش
• استحمام
• استفاده از جوراب فشاری
• مصرف داروهای مسکن
• زمان شروع مجدد بعضی داروها
• زمان انجام سونوگرافی یا ویزیت پیگیری

درباره مدت استفاده از جوراب واریس نباید نسخه ثابتی برای همه افراد ارائه کرد.

چه مدت بعد از لیزر می‌توان به کار برگشت؟

این موضوع به نوع کار و وسعت درمان بستگی دارد.

فردی که کار اداری سبک دارد ممکن است زودتر به فعالیت معمول بازگردد، در حالی که مشاغلی که شامل ایستادن طولانی، فعالیت بدنی سنگین یا بلندکردن اجسام هستند ممکن است به محدودیت بیشتری نیاز داشته باشند.

در روزهای اول، فعالیت سبک و راه رفتن معمولاً بهتر از بی‌حرکتی طولانی است، اما زمان دقیق بازگشت به ورزش سنگین باید طبق توصیه پزشک باشد.

آیا واریس بعد از لیزر برمی‌گردد؟

باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد:

بازشدن یا باقی‌ماندن رگ درمان‌شده

و

ایجاد واریس جدید در بخش دیگری از شبکه وریدی

اگر EVLA موفق باشد، هدف این است که رگ مورد نظر بسته بماند. اما درمان یک ورید، استعداد فرد برای ابتلا به بیماری وریدی را به‌طور کامل از بین نمی‌برد.

ممکن است در سال‌های بعد رگ‌های دیگری دچار نارسایی شوند یا شاخه‌های وریدی جدید برجسته شوند.

بنابراین عبارت «لیزر برای همیشه واریس را درمان می‌کند» از نظر پزشکی بیش از حد قطعی است.

لیزر واریس بهتر است یا RF؟

لیزر داخل وریدی و RFA هر دو از خانواده درمان‌های حرارتی داخل وریدی هستند.

در EVLA انرژی لیزر و در RFA انرژی رادیوفرکوئنسی برای ایجاد حرارت و بستن ورید استفاده می‌شود.

NICE هر دو را در گروه Endothermal Ablation قرار می‌دهد. راهنمای SVS/AVF نیز در بسیاری از بیماران دارای axial reflux امکان استفاده از روش‌های حرارتی را مطرح می‌کند.

در نتیجه نمی‌توان بدون ارزیابی بیمار گفت یکی همیشه بهتر از دیگری است. آناتومی ورید، تجهیزات موجود، تجربه درمانگر و ترجیح بیمار در انتخاب مؤثرند.

لیزر بهتر است یا اسکلروتراپی؟

این دو روش الزاماً رقیب یکدیگر نیستند و حتی ممکن است برای قسمت‌های متفاوت شبکه وریدی یک بیمار استفاده شوند.

در اسکلروتراپی ماده‌ای داخل رگ تزریق می‌شود تا رگ بسته شود. در EVLA بسته‌شدن ورید با انرژی حرارتی صورت می‌گیرد.

برای وریدهای تنه‌ای دارای reflux، درمان داخل وریدی حرارتی در بیماران مناسب می‌تواند انتخاب اصلی باشد، در حالی که اسکلروتراپی کاربرد مهمی برای برخی رگ‌های کوچک‌تر، شاخه‌ها یا شرایط خاص دارد.

NICE در بیماران دارای truncal reflux ابتدا Endothermal Ablation را، در صورت مناسب نبودن آن Foam Sclerotherapy و در صورت نامناسب بودن هر دو، جراحی را مطرح می‌کند.

لیزر بهتر است یا جراحی واریس؟

جراحی کلاسیک واریس همچنان در بعضی شرایط کاربرد دارد، اما روش‌های کم‌تهاجمی داخل وریدی جایگاه مهمی در درمان مدرن پیدا کرده‌اند.

راهنمای 2023 انجمن‌های عروقی آمریکا برای بیماران علامت‌دار دارای axial reflux در ورید صافن بزرگ یا کوچک که کاندید درمان هستند، Endovenous Ablation را نسبت به High Ligation and Stripping توصیه می‌کند.

با این حال، اگر آناتومی ورید اجازه درمان داخل وریدی ندهد یا امکانات و تخصص لازم در دسترس نباشد، جراحی همچنان می‌تواند یکی از گزینه‌های درمان باشد.

هزینه لیزر واریس پا به چه عواملی بستگی دارد؟

برای لیزر واریس نمی‌توان یک هزینه ثابت برای همه افراد تعیین کرد.

هزینه می‌تواند به عواملی مانند موارد زیر وابسته باشد:

• یک‌طرفه یا دوطرفه بودن درمان
• تعداد و طول رگ‌های نیازمند درمان
• نوع روش مورد استفاده
• نیاز به سونوگرافی داپلر
• نیاز به اسکلروتراپی یا فلبکتومی تکمیلی
• تجهیزات مصرفی
• مرکز درمان
• شرایط بیمه

بهتر است هزینه پس از بررسی سونوگرافی و مشخص‌شدن برنامه درمانی اعلام شود، زیرا مقایسه قیمت بدون مشخص‌بودن نوع درمان می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

آیا لیزر واریس برای همه بهترین درمان است؟

خیر.

وجود واریس به‌تنهایی دلیل کافی برای انتخاب لیزر نیست. ابتدا باید مشخص شود مشکل اصلی کجاست و کدام قسمت از سیستم وریدی عملکرد غیرطبیعی دارد.

در بعضی افراد EVLA انتخاب مناسبی است. در فرد دیگری ممکن است RFA، اسکلروتراپی، فلبکتومی یا ترکیبی از چند روش نتیجه منطقی‌تری داشته باشد.

درمان خوب واریس با انتخاب دستگاه شروع نمی‌شود؛ با تشخیص درست منبع برگشت خون وریدی شروع می‌شود.

جمع‌بندی

لیزر واریس پا، به‌ویژه EVLA یا EVLT، یک روش کم‌تهاجمی برای بستن برخی وریدهای ناکارآمد پا است. در این روش فیبر لیزر تحت هدایت سونوگرافی داخل ورید قرار می‌گیرد و انرژی حرارتی باعث بسته‌شدن رگ می‌شود. پس از آن، جریان خون از طریق وریدهای سالم ادامه پیدا می‌کند.

اما نکته تعیین‌کننده این است که همه رگ‌های واریسی با یک روش درمان نمی‌شوند. سونوگرافی Duplex، محل برگشت خون، نوع رگ و شرایط بیمار باید پیش از انتخاب درمان بررسی شوند.

بنابراین سؤال مهم فقط این نیست که «آیا لیزر واریس مؤثر است؟»، بلکه باید پرسید:

آیا نوع واریس من برای لیزر داخل وریدی مناسب است و منشأ اصلی نارسایی وریدی کجاست؟

سوالات متداول درباره لیزر واریس پا

آیا لیزر واریس همان لیزری است که از روی پوست انجام می‌شود؟

خیر. لیزر واریس ممکن است سطحی یا داخل وریدی باشد. EVLA و EVLT با ورود فیبر به داخل رگ انجام می‌شوند و با لیزر سطحی رگ‌های کوچک تفاوت دارند.

آیا بستن رگ در لیزر باعث اختلال گردش خون می‌شود؟

در حالت معمول، ورید هدف یک رگ ناکارآمد است. پس از بسته‌شدن آن، خون از طریق سایر وریدهای سالم بازمی‌گردد.

آیا لیزر واریس بدون سونوگرافی داپلر انجام می‌شود؟

برای برنامه‌ریزی درمان وریدهای دارای reflux، Duplex Ultrasound نقش مهمی دارد و راهنماهای معتبر استفاده از آن را برای تأیید تشخیص و طراحی درمان توصیه می‌کنند.

آیا بعد از لیزر واریس می‌توان راه رفت؟

در بسیاری از بیماران راه رفتن از مدت کوتاهی بعد از درمان توصیه می‌شود، مگر اینکه پزشک به دلیل شرایط خاص محدودیت دیگری تعیین کرده باشد.

چند روز بعد از لیزر می‌توان سر کار رفت؟

به وسعت درمان و نوع شغل بستگی دارد. بازگشت به کار سبک معمولاً سریع‌تر از مشاغل سنگین یا نیازمند ایستادن طولانی است.

آیا لیزر واریس باعث لخته خون می‌شود؟

لخته خون یکی از عوارض شناخته‌شده ولی غیرالزامی درمان‌های داخل وریدی است. ارزیابی ریسک بیمار و رعایت پیگیری‌های توصیه‌شده اهمیت دارد.

آیا واریس بعد از لیزر دوباره ایجاد می‌شود؟

امکان ایجاد واریس در رگ‌های دیگر در آینده وجود دارد. این موضوع با موفقیت یا شکست درمان همان ورید اولیه یکسان نیست.

برای رگ‌های عنکبوتی لیزر بهتر است یا اسکلروتراپی؟

انتخاب روش به قطر، رنگ، محل و نوع رگ بستگی دارد. برای رگ‌های عنکبوتی، اسکلروتراپی و لیزر سطحی هر دو می‌توانند در شرایط مناسب مطرح باشند.

آیا لیزر واریس در بارداری انجام می‌شود؟

به‌طور معمول درمان‌های مداخله‌ای واریس در دوران بارداری به تعویق می‌افتند، مگر در شرایط استثنایی که پزشک ضرورت خاصی تشخیص دهد.