سنگ شکن عروق قلب یک روش درمانی نوین است که برای رفع تنگی های شدید در عروق قلب مورد استفاده قرار می گیرد.

گاهی اوقات دیواره های قلب بر اثر رسوب کلسیم بسیار سفت و سخت می‌شود و مسیر جریان خون را مسدود می کند.

برای اینکه بتوان این رسوبات را بدون آسیب از عروق پاکسازی کرد سنگ شکن عروق قلب به عنوان یک روش درمان تخصصی برای بیماران انجام می‌شود.

سنگ شکن عروق قلب چیست؟

سنگ شکن عروق قلب یکی از روش های رایج و تخصصی برای درمان گرفتگی عروق قلب است.

سنگ شکن به روشی گفته می‌شود که در آن پزشک با تجهیزات لازم اقدام به باز کردن رگ های قلب می کند که بر اثر رسوبات آهکی و سفت مسدود شده است.

تجمع چربی در دیواره رگ ها به مرور زمان تبدیل به کلسیم های سخت می‌شود که ممکن است سایر روش های درمانی تاثیر مناسب را نداشته باشد یا امکان بازگشت مجدد این عارضه وجود دارد.

دکتر محمدرضا معمار جعفری با استفاده از سنگ شکن عروق قلب می تواند از بالن های مخصوصی استفاده کنند که در کنار آن با به کارگیری امواج ضربه ای کنترل شده باعث ترک خوردن و خرد شدن گرفتگی ها می‌شود.

در نتیجه زمانی که رسوبات کلسیمی از بین می روند امکان حفظ بافت نرم رگ ها وجود دارد و با کمترین میزان آسیب می توان جریان خون را در رگ های آسیب دید اصلاح کرد.

معمولا سنگ شکن عروق قلب برای بیمارانی مناسب است که تنگی شدید عروق قلب را تجربه کرده یا روش های معمول مثل بالون استنت گذاری موثر نبودن و خطر پارگی رگ در سایر روش ها بسیار زیاد باشد.

سنگ شکن عروق قلب برای چه کسانی مناسب است؟

گرفتگی عروق قلب از جمله آسیب های شایع است که ممکن است با افزایش سن، عوامل ژنتیکی یا سبک زندگی ناسالم رخ دهد.

یکی از راهکارهای درمان گرفتگی عروق سنگ شکن عروق قلب است اما این مسئله وجود دارد که تنها بخشی از بیماران که پزشک وضعیت آنها را بررسی و تایید کند کاندیدای مناسب برای سنگ شکن عروق قلب هستند.

اگر بیماران دچار گرفتگی شدید و آهکی در عروق قلب باشند می توانند از سنگ شکن عروق استفاده کنند.

وجود این میزان از گرفتگی های سخت و مقاوم به این معناست که دیواره رگ ها با کلسیم زیاد پوشانده شده است که باعث می‌شود سایر درمان های دیگر مثل بالون یا استنت اثر موثری نداشته باشند، در نتیجه این افراد اصلی ترین کاندیدای سنگ شکن عروق قلب هستند.

افزایش سن شانس آسیب دیدگی رگ ها را افزایش می دهد، اما زمانی که فرد در سنین بالا تجربه رسوب کلسیم در رگ ها را داشته باشند به این دلیل که رگ ها سفت و شکننده هستند می توانند از روش های ایمنی مانند سنگ شکن برای باز کردن عروق قلب استفاده نمایند.

سنگ شکن عروق قلب همچنین برای بیماران دیابتی موثر است، معمولا این افراد نمی تواند هر نوع جراحی و درمانی را برای باز کردن عروق انجام دهند در نتیجه پزشکان معتقدند که با شرایط بیماران سنگ شکن شانس موفقیت بیشتری نسبت به استنت گذاری دارد.

اگر بیماران سابقه فشار خون بالا یا بیماری های دریچه قلب داشته باشند برای جلوگیری از آسیب دیدن دیواره رگ ها کاندیدای مناسب برای سنگ شکن عروق قلب هستند.

این روش درمانی همچنین برای کسانی مناسب است که در گذشته استنت گذاری را انجام داده اما این اقدام نتیجه موثر نداشته است.

پزشکان معتقدند اگر بیماران شرایط یا تمایل برای جراحی قلب باز نداشته باشند می توانند به جای روش های تهاجمی و پرخطر سنگ شکن عروق قلب را انجام دهند.

نحوه انجام سنگ شکن عروق قلب یا IVL

نحوه انجام سنگ شکن عروق قلب به این شکل است که ابتدا باید بیمار از نظر جسمی و روانی آمادگی داشته باشد تا بتوانند این عمل را با بیشترین میزان موفقیت و کمترین خطر سپری کنند.

آماده سازی بیمار

حین انجام سنگ شکن عروق قلب بیمار کاملا هوشیار است اما پزشکان از بی حسی موضعی یا داروی آرام بخش خفیف استفاده می کند.

پزشکان برای ورود تجهیزات به سمت رگ آسیب دیده کشاله ران یا مچ دست را انتخاب می کنند و به صورت مانیتورینگ نوار قلب، فشار خون و اکسیژن بیمار هر لحظه ارزیابی خواهد شد.

آنژیوگرافی و تشخیص رگ

در شروع جراحی پزشکان برشی در رگ منتخب اعمال می کنند، پس از آن تجهیزات را به بخش مورد نظر هدایت کرده و با استفاده از ماده حاجب می توانند تصاویر را با وضوح بالا مشاهده کنند.

در این وضعیت پزشک تنگی رگ را مشخص کرده و جنس و ساختار آن را بررسی می کنند.

اگر رسوبات بسیار سفت و آهکی باشد قطعا بالون معمولی موثر نیست و پزشک در همین لحظه تصمیم به انجام فرآیند سنگ شکن عروق می گیرند.

ورود بالن مخصوص سنگ شکن

در روش سنگ شکن عروق پزشک بالونی مخصوص را به سمت رگ تنگ شده هدایت می کند، این بالون دقیقا در محل آهکی قرار می گیرد، بالن با فشار کم باد میشود تا فقط با دیواره های عروق در تماس باشد.

فعال سازی سنگ شکن

برای شروع سنگ شکن عروق پزشک از امواج ضربه ای کوتاه و کنترل شده استفاده می کند، هر پالس از این امواج کلسیم های سخت را هدف قرار داده تا در نهایت ترک دار و خرد شود. این اقدام باعث میشود که هیچ فشاری به دیواره نرم عروق وارد نگردد.

ممکن است بیماران حین انجام این فعالیت صدای تق تق شنیده یا لرزش خفیف در قفسه سینه احساس کنند، نهایتا چنین فرایندی چند دقیقه بیشتر طول نمی کشد و شرایط بیمار کاملا تحت کنترل است.

باز کردن رگ

بعد از خورد و شکستن گرفتگی ها و کلسیم ایجاد شده رگ نرم و منعطف پذیر میشود، پزشک می تواند در این شرایط بالن را باز کرده و استنت را به راحتی در جای مناسب قرار می دهند.

بررسی نهایی

پس از به پایان رسیدن سنگ شکن عروق قلب پزشک مجدد ماده حاجب را تزریق می کند تا بتوانند محل قرارگیری استنت و جریان خون را بررسی کرده و پس از اطمینان از بهبود وضعیت عروق عمل جراحی به پایان می رسد.

مزایای سنگ شکن عروق قلبی

با توجه به اینکه افراد بعد از گرفتگی عروق قلب شرایط بسیار سختی را تجربه می کنند پزشکان با بررسی های تکمیلی متوجه میشوند که آیا سنگ شکن عروق قلب برای آنها مناسب است یا خیر.

در صورتی که بیمار کاندیدای انجام این روش درمانی باشد قطعا از مزایای آن بهره مند خواهند شد از مهمترین مزیت سنگ شکن عروق قلب باید به خرد کردن آهک ها بدون آسیب به رگ اشاره کرد.

از آنجایی که در این روش از امواج ضربه ای استفاده می کنند فقط کلسیم های سخت می شکند و بافت نرم رنگ آسیبی نخواهد دید.

مزیت دیگر این روش درمانی است افزایش موفقیت استنت گذاری است، زمانی که رسوبات خرد می‌شوند رگ وضعیت منعطف تری پیدا می کند در نتیجه استنت ها در جایگاه مناسب قرار گرفته و جریان خون یکنواختی اتفاق می افتد.

ایمنی بسیار زیاد این روش درمانی نسبت به دیگر اقدامات یکی از مزیت های مهم آن محسوب می‌شود.

این افراد بدون تراش مکانیکی و در شرایطی کاملا کنترل شده می توانند رفع رسوب رگ ها را تجربه کنند که برای بیمار پرخطر نیست و در فضا و شرایط کاملا ایمن درمان می‌شوند.

یکی از مزایای مهم سنگ شکن عروق قلب مناسب بودن این روش برای سالمندان و بیماران دیابتی است.

از آنجایی که این افراد شرایط خاصی دارند ممکن است با سایر روش ها آسیب های جدی تری را تجربه کنند و این روش برای آنها موثر و ایمن خواهد بود.

امکان انجام همزمان آنژیوپلاستی با سنگ شکن عروق قلب وجود دارد، این افراد نیاز به عمل های جداگانه ندارند و با صرفه جویی در زمان و هزینه می توانند درمان موثرتری را تجربه کنند.

از مزیت های مهم سنگ شکن عروق قلب باید به کمترین حد درد بیمار هنگام عمل اشاره کرد، ضمن اینکه دوره نقاهت کوتاهی پیش روی آنها خواهند بود.

این بیماران سریعا و نهایتا طی ۲۴ ساعت مرخص میشوند و احتمال تکرار تنگی رگ ها بسیار ناچیز است.

آیا سنگ شکن عروق قلب خطرناک است؟

اگر بابت سنگ شکن عروق قلب و خطرات آن نگران هستید باید بدانید که سنگ شکن عروق قلب به طور کلی خطرناک نیست.

این روش یکی از ایمن ترین اقداماتی است که می توان برای باز کردن رگ ها و گرفتگی های آهکی استفاده کرد.

اگر بخواهیم خطر و عوارض آن را با سایر روش های درمانی مقایسه کنیم پزشکان معتقدند که در حالت واقع بینانه این روش قابل اعتمادترین تکنیکی است که می توانید برای رفع گرفتگی های سخت و مقاوم انجام دهید.

هیچ کدام از اقدامات پزشکی کاملا بدون خطر و بی ضرر نیستند. از آنجایی که در سنگ شکن عروق قلب هدف گیری به درستی انجام می‌شود و خطر پارگی رگ بسیار جزئی می باشد.

نمی توان این روش را خطرناک و پرعارضه دانست ضمن اینکه در این روش کمترین میزان فشار به رگ ها وارد شده و با کنترل پذیری بالایی که دارد و طی کردن درمان به صورت مرحله ای اغلب بیماران هیچ نوع عارضه و خطری را حین درمان متحمل نخواهند شد.

مراقبت های بعد از سنگ شکن عروق قلب

از مهمترین نکات مراقبتی بعد از سنگ شکن عروق قلب باید به استراحت در ساعات اولیه اشاره کرد.

اگر سنگ شکن از طریق رگ کشاله ران انجام شده باشد باید ۸ ساعت استراحت مطلق داشته باشید و این میزان استراحت برای برش مچ دست حدودا ۴ ساعت است.

توصیه می‌شود که از محل ورود کاتتر به خوبی مراقبت کنید تا دچار درد، تورم و خونریزی نشود، نباید هیچ نوع فشاری مستقیما به بخش زخم وارد شده ایجاد کنید.

داروهایی که برای بیماران تجویز می‌شود باید در زمان مناسب و با دوز مشخص مورد استفاده قرار بگیرد.

بهتر است که یک هفته بعد از سنگ شکن عروق قلب فعالیت بدنی خود را محدودتر کرده و در هفته اول ورزش های سنگین و رانندگی طولانی انجام ندهید، پس از ۷ الی ۱۰ روز می توانید به فعالیت های عادی بازگردید.

محل زخم را خشک و تمیز کنید، بهتر است تا ۲۴ ساعت حمام نکنید و اگر علائم عفونت را مشاهده می کنید حتما به پزشک مراجعه کنید.

بعد از سنگ شکن عروق قلب یکی از مهمترین نکات مراقبتی داشتن تغذیه مناسب است، مصرف مایعات کافی برای دفع ماده حاجب ضروری است.

باید غذاهای کم نمک و کم چرب استفاده کنید و سبزیجات، میوه و ماهی را در راس هرم غذایی خود قرار دهید.