واریس به بزرگ شدن و پیچ خوردگی وریدهای سطحی گفته می‌شود که معمولاً در اندام های تحتانی به ویژه پا و مچ پا اتفاق می افتد.

واریس چگونه ایجاد می‌شود؟

پدیدار شدن رگ های برجسته در سطح پوست به ویژه اندام های تحتانی را واریس می گویند.

به طور معمول واریس مربوط به ضعفی است که در دیواره رگ ها اتفاق می افتد.

اگر دریچه های وریدی آسیب دیده باشند خون به جای حرکت به سمت قلب در وریدها تجمع پیدا کرده و رگ ها بزرگ و برجسته می‌شوند.

نقش رگ‌ها در بدن و عملکرد دریچه‌های وریدی

تمامی رگ ها و دریچه های وریدی نقش بسیار مهمی در سیستم گردش خون دارند.

به نوعی می توان گفت که حمل و نقل خون از طریق رگ ها انجام می‌شود و خون غنی از اکسیژن از قلب به سایر بافت های بدن منتقل خواهد شد.

با وجود رگ به تغذیه و اکسیژن رسانی به سلول ها منجر شده و می تواند محصولات زائد متابولیکی را جمع آوری کند.

علاوه بر رگ ها دریچه های وریدی نیز نقش بسیار مهمی در بدن دارند.

سلامت دریچه ها باعث جلوگیری از بازگشت خون به قسمت پایینی بدن می‌شود، در نتیجه خون با فشار مناسب به سمت قلب بازگشته و این روند ادامه پیدا می کند.

به طور کلی دریچه های وریدی باعث کاهش فشار در رگ ها شده و از تجمع خون در ورید جلوگیری می کند.

وقتی دریچه‌ها ضعیف می‌شوند چه اتفاقی می‌افتد؟

زمانی که دریچه های وریدی ضعیف می‌شوند نمی توانند فعالیت خود را به درستی ادامه دهند، در نتیجه بازگشت خون به سمت پایین افزایش پیدا کرده و تجمع خون در رگ ها و وریدها بیشتر می‌شود.

این تغییر منفی باعث می‌شود تا فرد حس سنگینی، درد یا ناراحتی در پا داشته باشد و تجمع خون در نهایت باعث بزرگ شدن و پیچ خوردگی وریدها خواهد شد.

انواع واریس

واریس به چند نوع مختلف تقسیم بندی می‌شود که در ادامه توضیحات بیشتری در مورد مشخصات و علائم آنها خواهیم گفت:

واریس سطحی (واریس پا)

شایع ترین نوع این بیماری واریس سطحی است که به بزرگ شدن وریدهای سطحی پوست گفته می‌شود.

مهمترین نشانه واریس سطحی وجود وریدهای بزرگ و متورم است که اغلب با رنگ آبی یا بنفش دیده می‌شود.

اغلب محل پدیدار شدن واریس، پا یا مچ پا است که با علائمی مثل درد، سنگینی و ناراحتی در ناحیه آسیب دیده همراه می باشد.

واریس عنکبوتی (Spider Veins)

نوع دیگر واریس را عنکبوتی می گویند زیرا رگ های واریسی به شکل تار عنکبوت در زیر پوست نمایان می‌شود.

معمولاً رنگ این رگ ها آبی، بنفش یا قرمز است که ممکن است اندازه آنها بسیار کوچک باشد.

واریس عنکبوتی معمولاً درد ایجاد نمی کند اما در اکثر مواقع افراد به دلیل ظاهر و وسعت آن ناراضی هستند.

واریس عمقی (ترومبوفلبیت عمقی)

واریس عمیق مربوط به وریدهای عمیق پا می باشد و البته می تواند عملکرد دریچه ها را نیز مختل کند.

می توان پیشرفته ترین نوع واریس را واریس عمقی دانست که بر اثر تجمع خون در وریدهای عمقی ایجاد می‌شود.

واریس عمقی علائمی مثل درد شدید، تورم و حتی زخم های وریدی و تغییر رنگ پوست را ایجاد می کند.

واریس در نواحی دیگر بدن (مثل لگن یا بیضه)

واریس همیشه در اندام های تحتانی و پا اتفاق نمی‌افتد، گاهی ممکن است بخش های دیگر بدن با این آسیب وریدی مواجه شود.

گاهاً دیده می‌شود که وریدهایی که در ناحیه مقعد قرار می گیرند دچار آسیب شده و باعث درد و خونریزی می‌شود.

ممکن است وریدهای درون کیسه بیضه با واریس مواجه شوند که علاوه بر درد، اختلال در باروری را نیز ایجاد می کند.

ممکن است واریس در ناحیه شکم رخ دهد و به دلایل مختلف از جمله فشار خون پورتال بالا وریدهای شکمی بزرگ تر از حد معمول شود.

علائم و نشانه‌های واریس

بسیاری از افراد از علائم و نشانه هایی که واریس ایجاد می کند متوجه این بیماری وریدی می‌شوند که با توجه به شدت علائم باید به پزشک مراجعه کرد.

علائم ظاهری واریس (تورم، پیچ‌خوردگی، تغییر رنگ رگ‌ها)

اولین نشانه ای که از واریس مشاهده می کنید متورم شدن و بزرگ شدن رگ هایی است که اغلب در اندام های تحتانی قرار می گیرند.

این رگ ها رنگی آبی، بنفش یا قرمز دارند و حتی ممکن است بسیار نازک و در هم تنیده باشند که به آنها رگ های عنکبوتی می گویند.

از علائم ظاهری واریس باید به تغییر رنگ پوست در ناحیه آسیب دیده اشاره کرد، در این محدوده پوست از حد نرمال تیره‌تر شده یا قرمزتر می‌شود.

در نهایت واریس منجر به ایجاد ورم در پا شده به ویژه زمانی که افراد برای مدت طولانی در حالت ایستاده قرار می گیرند.

از علائم جدی و مهم واریس شدید باید به زخم های وریدی در ناحیه پا اشاره کرد که باید سریعاً به این وضعیت رسیدگی نمود‌.

علائم عملکردی (سنگینی، درد، سوزش یا خارش پاها)

واریس علاوه بر نشانه های ظاهری علائم عملکردی نیز دارد.

مبتلایان به واریس بعد از نشستن یا ایستادن های طولانی مدت علائمی مثل درد یا ناراحتی و یا سنگینی را در پا احساس می کنند، این حالت گاهاً با حس خستگی و کمبود انرژی در پا نمایان می‌شود.

از علائم و نشانه های عملکردی واریس باید به سوزش یا خارش در ناحیه وریدهای آسیب دیده اشاره کرد.

حتی گاهی اوقات افراد از تغییر در دمای پا نگران شده و احساس گرما می کنند.

علل و عوامل خطر ابتلا به واریس

از مهمترین علل ایجاد این شرایط و بروز واریس می توان به موارد زیر اشاره کرد:

عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی

عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی نقش بسیار مهمی در ابتلای فرد به واریس دارد.

اگر والدین، خواهر یا برادر به واریس مبتلا باشند احتمال ابتلای فرد به این عارضه افزایش پیدا می کند.

ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت

از دیگر علل ابتلا به واریس باید به ایستادن و نشستن های طولانی مدت اشاره کرد.

برخی از افراد به واسطه شغل خود مدت زمان زیادی ایستاده یا نشسته هستند و به همین دلیل است که بیش از دیگران در معرض خطر واریس قرار می گیرند.

زیرا در این شرایط جریان خون در پا به حداقل رسیده و احتمال آسیب دیدگی عروق وجود دارد.

بارداری و تغییرات هورمونی در زنان

معمولا بارداری باعث ایجاد تغییرات وسیع در میزان هورمون ها می‌شود.

به همین دلیل است که درصد زیادی از بانوان باردار به مرور زمان شاهد پدیدار شدن رگ های واریسی هستند.

در دوران بارداری حجم خون در بدن افزایش پیدا می کند و هورمون ها می توانند باعث شل‌تر شدن دیواره های وریدی شود.

به همین دلیل است که می توان بارداری و تغییرات هورمونی را یک عامل مهم برای واریس دانست.

اضافه وزن و چاقی

از علل مهم در ابتلا به واریس باید به چاقی و اضافه وزن اشاره کرد.

وزن اضافی بدن به طور جدی فشار زیادی بر وریدها وارد کرده و به مرور زمان باعث ضعیف تر شدن دریچه ها می‌شود که خطر ابتلا به واریس را افزایش می دهد.

افزایش سن و کاهش انعطاف رگ‌ها

با افزایش سن تغییراتی در بدن ایجاد می‌شود که در نهایت منجر به ضعیف تر شدن دیواره های ورید خواهد شد.

معمولاً با افزایش سن شانس ابتلا به واریس افزایش پیدا می کند و مهمترین علت آن کاهش کارایی دریچه های وریدی است.

راه‌های پیشگیری از واریس

برای پیشگیری از واریس روش های متعددی وجود دارد که در ادامه هر کدام از آنها را عنوان خواهیم کرد:

تحرک بدنی منظم و ورزش مناسب

برای جلوگیری از رشد رگ های واریسی در بدن به ویژه اندام های تحتانی تحرک کافی داشته باشید.

ورزش های منظم و البته مناسب باعث می‌شود تا گردش خون در بدن به سهولت انجام شده و احتمال ایجاد واریس کاهش پیدا می کند.

اجتناب از ایستادن یا نشستن طولانی

برای جلوگیری از ایجاد رگ های واریسی به هیچ عنوان برای مدت طولانی در حالت ایستاده یا نشسته قرار نگیرید.

اگر ناچار هستید به واسطه شغل خود مدت زیادی ایستاده یا نشسته باشید حتماً هر چند دقیقه یکبار کمی پیاده روی کنید یا اندام های تحتانی را ماساژ دهید تا گردش خون به درستی انجام شود.

کنترل وزن و تغذیه سالم

برای جلوگیری از واریس وزن خود را به حد نرمال برسانید، چاقی و اضافه وزن یکی از عوامل مهم واریس است.

بالا نگه‌داشتن پاها هنگام استراحت

یکی از اقدامات بسیار موثر و ساده برای جلوگیری از واریس این است که هنگام استراحت پای خود را بالاتر از سطح بدن قرار دهید.

با این کار می توانید بازگشت خون به سمت قلب را آسان تر کرده و واریس اتفاق نمی افتد.

درمان خانگی واریس در مراحل خفیف

اگر واریس بسیار محدود و جزئی باشد می توانید از درمان های خانگی استفاده کرده و نتایج بسیار خوبی را مشاهده خواهید کرد.

ورزش های ساده برای بهبود گردش خون در پاها

برای درمان واریس پا در خانه جهت بهبود گردش خون ورزش های ساده را انجام دهید.

برای ورزش کردن در خانه نیاز به تجهیزات خاصی نخواهید داشت بلکه تکرار چند حرکت ورزشی ساده باعث می‌شود تا گردش خون بهتر شده و واریس محدود درمان می‌شود.

کمپرس سرد و گرم برای کاهش درد و تورم

برای کاهش درد و تورم ناشی از واریس استفاده از کمپرس گرم و سرد توصیه می‌شود.

البته این گزینه های درمانی زمانی کاربرد دارد که شدت واریس بسیار کم باشد.

ماساژ ملایم با روغن های گیاهی مانند نعنا یا اسطوخودوس

برای درمان واریس در خانه می توانید از روغن های گیاهی مثل نعنا یا اسطوخودوس استفاده کنید.

اصلاح رژیم غذایی (کاهش نمک، افزایش فیبر و ویتامین C)

از دیگر تکنیک های موثر برای درمان خانگی واریس باید به اصلاح رژیم غذایی اشاره کرد.

مهم است که مقدار مصرف نمک را به حداقل برسانید و از فیبر و ویتامین c بیشتر استفاده کنید.

درمان‌های تخصصی و پزشکی واریس

اگر شدت بیماری واریس بسیار زیاد باشد قطعاً درمان های خانگی به تنهایی پاسخگو نیست و این افراد برای جلوگیری از آسیب های بیشتر به درمان پزشکی و تخصصی نیاز خواهند داشت.

اسکلروتراپی (تزریق دارو برای بستن رگ‌های واریسی)

اسکلروتراپی یک روش درمانی غیر جراحی برای بهبود وریدهای آسیب دیده است.

در این روش ماده ای که به داخل وریدهای آسیب دیده تزریق می‌شود باعث التهاب و بسته شدن ورید می‌شود و در نهایت آن را به بافت همبند تبدیل می کند.

لیزر درمانی (درمان کم‌تهاجمی برای رگ‌های سطحی)

استفاده از لیزر برای درمان واریس بسیار موثر است.

نور لیزر به بافت وریدی تابیده می‌شود تا پس از گرم شدن بسته شدن آن اتفاق بیفتد.

جراحی واریس (در موارد شدید)

اگر شدت واریس بسیار زیاد باشد پزشکان متخصص همچون دکتر محمدرضا معمارجعفری برای درمان سریع و قطعی جراحی را انجام می دهند.

انواع جراحی از جمله فلبکتومی برای برداشتن رگ های واریسی مناسب است که از طریق برش های بسیار کوچک انجام می‌شود.

ترانس کاتتر روشی دیگر برای درمان واریس با جراحی است که با استفاده از کاتتر اقدام به بستن ورید از داخل می کنند.

درمان با امواج رادیویی (RF Ablation)

روش دیگر برای درمان واریس استفاده از امواج رادیویی است با استفاده از این روش غیر تهاجمی می توان اقدام به گرم کردن و بستن وریدها نمود که اغلب برای واریس های عمیق موثر است.

مراقبت های بعد از درمان واریس

بعد از درمان واریس با روش های مختلف پزشکان چند نکته مراقبتی را به همه بیماران یادآور می‌شوند که با رعایت این نکات ساده می توانید بهبودی کامل را تجربه کرده و از آسیب های مشابه جلوگیری خواهد شد.

استفاده مداوم از جوراب فشاری طبق دستور پزشک

بعد از درمان واریس باید طبق دستور پزشک به طور مداوم از جوراب های فشاری استفاده کنید که نقش بسیار مهمی در کنترل عملکرد وریدها دارد.

پیاده‌روی روزانه برای جلوگیری از لخته شدن خون

استراحت مطلق و بی‌ تحرکی بعد از درمان واریس به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.

مهم است که روزانه پیاده‌روی کنید تا از ایجاد لخته خون جلوگیری نمایید.

پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی پس از درمان

نشستن یا ایستادن های طولانی مدت برای مبتلایان به واریس ممنوع است.

حتی اگر درمان در این مورد انجام شده باشد باز هم خطر ایجاد رگ های واریسی وجود دارد پس باید حتماً در این مورد محتاط باشید.